</>ali.gokasar
HakkımdaÖzgeçmişServislerPortfolyoGaleriEğitimlerBlogİletişim
acil işlerin◎İletişim
</> ali.gokasar

© 2026 Ali Gökaşar · tasarlanmış, yönetilebilir, canlı.

← Blog

Eğitim · 12 Eki 2026

Yasaklar, Geopolitik ve İlkesel Duruşun Gücü

Eğitim hakkı hiçbir idari veya geopolitik gerekçeyle engellenemez. Bakü-İsrail-İran üçgenindeki güvenlik kaygılarının öğrencilere mağduriyet olarak yansıtılmasını eleştiriyor, gerçek adaletin inanç ve kimlik ayrımı yapmaksızın herkesin temel özgürlüklerini savunuyoruz.

Azerbaycan'da okul kapısında durdurulan başörtülü öğrenci ve görevli.
#azerbaycan#eğitim#adalet#eşitlik#laiklik#vicdan#özgürlük

Azerbaycan’da son günlerde okulların kapısında yaşananlar, sadece bir kılık-kıyafet yönetmeliğinin veya tek tip okul üniforması uygulamasının çok ötesinde bir tabloyu gözler önüne seriyor. Başörtülü öğrencilerin dersliklere alınmaması, ilk bakışta idari bir düzenleme gibi sunulsa da, derine inildiğinde devlet aklı, toplumsal travmalar, bölgesal geopolitik ve hepsinden önemlisi temel insan haklarının seçici uygulanması krizidir.

Bu meseleyi tartışırken ne bir siyasi kamptan taraf olmak ne de "devlet güvenlik kaygıları" ile "dini duyarlılıklar" arasında sıkışıp kalmak zorundayız. Haklı olanın yanında durmak; kimliğine, inancına veya yaşam tarzına bakmaksızın mağdurun hakkını savunmayı gerektirir.

Eğitim Hakkı Esnetilemez, Sartlara Bağlanamaz

Uluslararası hukukun ve İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin en net olduğu alanlardan biri eğitim hakkıdır. Eğitim, bir vatandaşın devletten alacağı en temel kamu hizmeti ve bireysel gelişim hakkıdır. Bir öğrencinin inancı gereği takındığı bir sembol veya giyim tercihi, kimsenin çalışma, öğrenme veya yaşama hakkını gasp etmiyorsa, bu tercihi bahane ederek onu okul kapısında durdurmak açık bir hak ihlalidir.

Tek tip üniforma düzeni veya disiplin kaygısı, bir çocuğun veya gencin anayasal hakkının üstüne çıkarılamaz. İdari yönetmelikler, insan haklarını kapsamak ve kolaylaştırmak için vardır; onları engellemek veya insanları sistem dışına itmek için değil.

Dinin Vicdani Karardan Siyasi Simgere Dönüşmesi ve Geopolitik Satranç

Dinin özü, insanın kendi iç dünyasında, vicdanıyla verdiği kişisel bir karardır. Ancak ne yazık ki din, tarih boyunca olduğu gibi bugün de siyasi iktidarlar ve güç odakları tarafından ya bir kontrol aracı ya da bir tehdit unsuru olarak kurgulanıyor.

Azerbaycan’daki bu yasakların ve güvenlikçi refleksi besleyen damarın arkasında, bölgesel geopolitiki görmezden gelemeyiz. Azerbaycan’ın son yıllarda İsrail ile kurduğu derin stratejik, askeri ve istihbari yakınlaşma, bölgesel denklemde İran ile yaşanan örtülü ve açık gerilimleri zirveye taşıdı. Baku yönetimi, toplumsal alandaki görünür dini sembolleri ve muhafazakarlaşmayı, çoğu zaman İran’ın yumuşak gücü veya rejim üzerindeki olası bir "siyasi nüfuz aracı" olarak algılama eğiliminde.

İşte trajedi tam da burada başlıyor: Bakü’nün Tel Aviv ile geliştirdiği stratejik ortaklık ve Tahran’a karşı duyduğu güvenlik kaygısı, dönüp dolaşıp okul kapısındaki 16 yaşındaki bir genç kızın eğitim hakkını vuruyor. Devlet, dış politikadaki tehdit algısını ve güvenlik paranoyasını, kendi vatandaşının kıyafetine müdahale ederek dizginlemeye çalışıyor. Bireysel ve samimi bir vicdan tercihi olan başörtüsü, devlet aklının bu geopolitik satranç tahtasında bir "iç güvenlik tehdidi" olarak etiketleniyor.

Hak Sınavı: Seçici Adalet, Adalet Değildir

Eğer amacımız gerçekten haklı olanın yanında durmaksa, bu ilkeli duruşu her alanda ve herkes için sergilemek zorundayız. Yalnızca kendi inancımıza, dünya görüşümüze veya yaşam tarzımıza yakın olanın hakkını savunup, benimsemediğimiz "ötekinin" uğradığı mağduriyete göz yumarsak, savunduğumuz şey adalet değil, kendi mahallemizin çıkarları olur.

Bugün başörtülü bir öğrencinin "laiklik" veya "güvenlik" gerekçesiyle okul kapısından çevrilmesine karşı çıkarken; yarın cinsel yönelimi, cinsiyet kimliği veya farklı yaşam tercihi nedeniyle okuldan, yurttan ya da toplumsal alandan dışlanan bir LGBTİ+ bireyin hakkını da aynı kararlılıkla savunmak zorundayız.

Her iki örnekte de karşımızdaki zihniyet aynıdır: Bireyi tek tip bir makbul vatandaş kalıbına sokmak isteyen, sınırlarını aşmayan kişisel özerkliği cezalandıran otoriter tutum. Bir tarafın hakkını çiğneyen zihniyet ile diğer tarafı dışlayan zihniyet aynı kaynaktan beslenir. Özgürlük, ancak başkasının özgürlük alanına fiziki veya doğrudan bir müdahale olduğunda sınırlanabilir. Kimseyi rahatsız etmeyen, kimsenin hakkını gaspetmeyen bir giyim biçimi veya varoluş tercihi, hiçbir erkin müdahale alanı olamaz.

Sonuç: Kumaştan ve Kimlikten Korkan Bir İrade Güçlü Değildir

Devletlerin, okul kapılarında çocukların üzerini arayıp kıyafetini veya kimliğini "güvenlik tehdidi" saymaya başladığı an, güçlerini değil özgüvensizliklerini ve ideolojik acziyetlerini tescil ettikleri andır. Bir genç kızın örtüsünü ya da bir bireyin varoluşunu İsrail-İran çekişmesinin, bölgesel güç gösterilerinin ve geopolitik hesapların pazarlık nesnesi haline getirmek; devlet aklı değil, vizyonsuz bir güvenlik paranoyasıdır.

Özgürlük, iktidarların lütfettiği bir imtiyaz değildir. Laiklik ise devleti vatandaşa karşı zırhlandıran bir sopa değil; vatandaşı devletin dayatmalarından koruyan bir kalkandır. Bir ülkede okula girmesi engellenen her öğrenciyle birlikte, aslında o okulun kapısında devletin adalet iddiası boylu boyunca yere serilir.

Kendi mahallesine göre adalet talep edenlerin, düne kadar mağdurken bugün başkasının ezilmesine göz yumanların veya "ama bizim güvenlik kaygılarımız var" masalına sığınanların yüzleşmesi gereken yalın bir hakikat var: Kimin adına yapılırsa yapılsın, bir öğrenciyi anayasal hakkından mahrum bırakan her idari karar bir zorbalıktır.

Tarih, okul kapılarında kumaş ayıklayan, fıtrata ve vicdana kilit vuran bürokratları değil; neye mal olursa olsun o kapıları amansızca ve amasızca her vatandaşına açan ilkeli iradeleri yazacaktır. Ya herkese eşit, koşulsuz bir adalet sağlarsınız ya da despotizminize "düzen" kılıfı giydirirsiniz. Bunun ortası, esnetilmesi veya haklı gösterilecek bir bahanesi yoktur.

Yorumlar

Henüz onaylı yorum yok.

Yorumlar yayınlanmadan önce onaylanır.